20 listopada 2026 Serwis wydawnictwa UNIT MEDIA

Technologie w Praktyce

Technologie w firmie, przemyśle, AI

Bezpieczeństwo

Zaburzenia neuropoznawcze u pracowników: jak wykrywać i dostosowywać stanowiska pracy

Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera opisał metody przesiewowe służące do wykrywania łagodnych zaburzeń funkcji poznawczych podczas badań profilaktycznych. Rozpoznanie tych zmian może stanowić przeciwwskazanie do pracy w narażeniu na czynniki neurotoksyczne, co ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa.

Identyfikacja zaburzeń w badaniach profilaktycznych

Łagodne zaburzenia funkcji poznawczych często wiążą się z wiekiem, ale mogą również sygnalizować początek procesów demencyjnych. U osób młodszych przyczyny tych zaburzeń mogą leżeć w czynnikach genetycznych, powikłaniach chorób przewlekłych, takich jak wieloletnia niekontrolowana cukrzyca lub zaburzenia czynności tarczycy, a także w przebytych urazach czaszkowo-mózgowych.

Szczególna sprawność poznawcza jest niezbędna na stanowiskach decyzyjnych, przy obsłudze maszyn, pojazdów, w ruchu ulicznym czy na wysokościach. W takich sytuacjach rozpoznanie zaburzeń neuropoznawczych może stanowić przeciwwskazanie do kontynuowania pracy w środowisku narażonym na czynniki neurotoksyczne.

Narzędzia przesiewowe w diagnostyce pracownika

Choć nie wynikają one bezpośrednio z przepisów prawa, w przypadku podejrzenia problemów poznawczych podczas badań profilaktycznych można zastosować testy przesiewowe. Jednym z łatwo dostępnych narzędzi jest Test Rysowania Zegara (TRZ) w wersji Sunderlanda, rekomendowanej przez Polskie Towarzystwo Alzheimerowskie. Badanie to sprawdza orientację wzrokowo-przestrzenną, praksję konstrukcyjną oraz zdolność do abstrakcyjnego myślenia.

Drugim powszechnie stosowanym narzędziem jest krótka ocena stanu psychicznego (MMSE). Test ten bada orientację w czasie i miejscu, pamięć świeżą, uwagę, zdolność do liczenia oraz funkcje językowe. Przy interpretacji wyników MMSE należy uwzględnić wykształcenie pracownika. Wynik uznany za referencyjny dla osoby z niższym wykształceniem może sugerować konieczność pogłębienia diagnostyki u osób z wyższym wykształceniem.

Profilaktyka i dostosowanie stanowiska pracy

Profilaktyka pierwotna obejmuje edukację dotycząca prozdrowotnego stylu życia. Profilaktyka drugorzędowa zaleca się stosowanie narzędzi przesiewowych aby wczesne wykryć zaburzeń. W przypadku wysunięcia podejrzenia zaburzeń neuropoznawczych lekarz kieruje pacjenta do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej i/lub opieki specjalistycznej (psychologicznej, psychiatrycznej, neurologicznej) celem wykrycia przyczyny i wdrożenia odpowiedniego postępowania terapeutycznego.

Pracownik może kontynuować pracę na dotychczasowym stanowisku, jeśli jego stan nie zagraża bezpieczeństwu jego samego i otoczenia oraz jeśli narażenie zawodowe na czynniki neurotoksyczne nie pogarsza jego zdrowia. Ocena jakości wykonywanej pracy należy do pracodawcy i nie jest podstawą do wydania orzeczenia o przeciwwskazaniach zdrowotnych. Lekarz medycyny pracy współpracuje z pracodawcą, doradzając, jak dostosować stanowiska pracy do potrzeb pracownika.

W przypadku łagodnych zaburzeń poznawczych warto rozważyć dostosowanie stanowiska, aby poprawić jakość pracy i zwiększyć bezpieczeństwo. Możliwe działania obejmują zapewnienie jasnych instrukcji, wsparcie techniczne, aktywny mentoring oraz modyfikację fizycznego stanowiska pracy.

Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera oferuje bezpłatne konsultacje ekspertów dotyczące zdrowia i aktywności zawodowej pracowników w różnym wieku. Zapisy są dostępne pod adresem: https://pracanazdrowie.pl/konsultacje/

Źródło: Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera / PAP MediaRoom

Fot. armmypicca / Freepik

Czytaj dalej